Ulga na złe długi a faktoring – VAT, CIT i PIT
Ulga na złe długi pozwala odzyskać VAT i obniżyć podatek dochodowy od faktury, której odbiorca nie zapłacił. Przepisy wykluczają ją jednak dla wierzytelności zbytych – a cesja na faktora to zbycie.
Opracowanie: redakcja Nalevio · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Ulga na złe długi w VAT (art. 89a ustawy o VAT) i w podatku dochodowym (art. 18f CIT, art. 26i PIT) dotyczy tylko wierzytelności, która nie została uregulowana ani zbyta. Jeśli faktura przeszła na faktora, zwłaszcza w faktoringu bez regresu, z ulgi nie skorzystasz – ryzyko niezapłaty ponosi faktor. Przy faktoringu z regresem, po zwrotnym przeniesieniu wierzytelności, ulga bywa możliwa, ale zależy to od umowy i interpretacji.
Na czym polega ulga na złe długi
W VAT ulga pozwala wierzycielowi skorygować podstawę opodatkowania i VAT należny z faktury, której nieściągalność jest uprawdopodobniona. Uprawdopodobnienie następuje, gdy wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od upływu terminu płatności (art. 89a ust. 1a ustawy o VAT).
Pozostałe warunki z art. 89a są dziś proste: na dzień przed złożeniem deklaracji z korektą wierzyciel jest czynnym podatnikiem VAT, a od wystawienia faktury nie minęły 3 lata, licząc od końca roku jej wystawienia. Gdy nabywca nie jest czynnym podatnikiem VAT, ustawa stawia dodatkowe wymogi, np. prawomocny wyrok skierowany do egzekucji (art. 89a ust. 2a).
W podatku dochodowym art. 18f ustawy o CIT i art. 26i ustawy o PIT pozwalają zmniejszyć podstawę opodatkowania o wartość niezapłaconej wierzytelności z transakcji handlowej. Zmniejszenia dokonuje się w zeznaniu za rok, w którym minęło 90 dni od terminu zapłaty, pod warunkiem m.in. że wierzytelność nie została uregulowana ani zbyta.
- Termin w VAT: 90 dni od terminu płatności
- Limit czasu w VAT: 3 lata od końca roku wystawienia faktury
- Termin w CIT i PIT: 90 dni od terminu zapłaty, rozliczenie w zeznaniu rocznym
- Limit czasu w CIT i PIT: 2 lata od końca roku wystawienia faktury
- Warunek wspólny: wierzytelność nieuregulowana i niezbyta
Faktura przekazana faktorowi
Cesja wierzytelności na faktora to jej zbycie. Przepisy wymagają, by wierzytelność nie była zbyta ani w ciągu 90 dni od terminu płatności, ani do dnia złożenia deklaracji czy zeznania z korektą (art. 89a ust. 1a i 3 ustawy o VAT, art. 18f ust. 1 i 5 ustawy o CIT). Faktura, którą przekazałeś faktorowi przed upływem terminu płatności, zwykle nie spełni więc warunków ulgi.
Przy faktoringu bez regresu to logiczne: jeśli odbiorca nie zapłaci, stratę w granicach limitu ponosi faktor, a Ty nie musisz zwracać finansowania. Ulga zastępuje tu ochrona od faktora. Ochrona ta nie obejmuje jednak sporów o samą fakturę ani kwot ponad limit – wtedy warto sprawdzić z faktorem, czy wierzytelność wraca do Ciebie.
Jeśli skorzystałeś z ulgi, a dopiero potem zbyłeś wierzytelność, musisz zwiększyć podstawę opodatkowania i VAT należny w okresie, w którym ją zbyłeś (art. 89a ust. 4). Podobny obowiązek przewiduje art. 18f ust. 7 ustawy o CIT.
Szukasz faktoringu dla firmy?
Opisz faktury i odbiorców – zapytanie trafi do firm faktoringowych, które finansują takie należności.
Faktoring z regresem – sprawa sporna
Przy faktoringu z regresem to Ty ponosisz ryzyko: gdy odbiorca nie zapłaci, faktor żąda zwrotu zaliczki, a wierzytelność często wraca do Ciebie na podstawie zwrotnej cesji. Czy potem możesz skorzystać z ulgi, przepisy wprost nie rozstrzygają.
Za ulgą przemawia stanowisko z interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 9 listopada 2010 r. (IBPP2/443–653/10/RSz): zwrotna cesja przywraca stan pierwotny, a wierzyciel zachowuje prawo do korekty. Interpretacja dotyczyła jednak dawnego brzmienia przepisów, a obecne mówią o wierzytelności zbytej „w jakiejkolwiek formie”. Można bronić poglądu, że jakiekolwiek zbycie w okresie 90 dni wyklucza ulgę, nawet jeśli wierzytelność później wróciła.
Strona dłużnika – korekta po 90 dniach
Przepisy działają też w drugą stronę. Odbiorca, który nie zapłacił w ciągu 90 dni od terminu, musi skorygować odliczony VAT (art. 89b ustawy o VAT) i zwiększyć podstawę opodatkowania w podatku dochodowym (art. 18f ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT). Obowiązek ten nie zależy od tego, czy wierzytelność należy do Ciebie, czy do faktora – liczy się brak zapłaty.
To argument, który możesz wykorzystać w rozmowie z odbiorcą płacącym z opóźnieniem. Szerzej o przyczynach i skutkach opóźnień piszemy w tekście o zatorach płatniczych, a o odsetkach należnych od dłużnika – w tekście o odsetkach za opóźnienie w transakcjach handlowych.
Czytaj dalej
Zobacz też
Księgowanie faktoringu
Jak ująć faktoring w księgach: sprzedaż wierzytelności przy faktoringu bez regresu, zaliczka jako…
VAT w faktoringu
Czy usługa faktora jest zwolniona z VAT, czy opodatkowana stawką 23%?
Koszty faktoringu w CIT i PIT
Czy prowizja, odsetki i opłaty faktora są kosztem uzyskania przychodu i kiedy je ująć.
Split payment a faktoring
Odbiorca płaci w split payment na rachunek faktora?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy mogę skorzystać z ulgi, jeśli sfinansowałem tylko część faktur odbiorcy?
Tak, w odniesieniu do faktur, których nie przekazałeś faktorowi, o ile spełniają warunki ustawy. Ulga dotyczy konkretnej wierzytelności, a nie całej współpracy z odbiorcą.
Czy przekazanie faktury do firmy windykacyjnej też wyklucza ulgę?
Zlecenie windykacji, w którym wierzytelność pozostaje Twoja, nie jest zbyciem. Sprzedaż długu firmie windykacyjnej już tak. Różnice opisujemy w tekście windykacja a faktoring.
Co, jeśli odbiorca zapłaci po skorzystaniu z ulgi?
Zwiększasz podstawę opodatkowania i VAT należny w okresie, w którym otrzymałeś zapłatę – w całości albo w części odpowiadającej zapłaconej kwocie (art. 89a ust. 4).