Krótka odpowiedź
Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych to stopa referencyjna NBP plus 10 punktów procentowych, a gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy – plus 8 punktów. Należą się bez wezwania, od dnia po terminie zapłaty do dnia zapłaty, jeśli wykonałeś swoje świadczenie. Stawka zmienia się dwa razy w roku: od 1 stycznia i od 1 lipca.
Ile wynoszą odsetki
Wysokość odsetek określa art. 4 pkt 3 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (dalej: ustawa o terminach zapłaty):
- stopa referencyjna NBP + 10 punktów procentowych, gdy dłużnikiem nie jest publiczny podmiot leczniczy,
- stopa referencyjna NBP + 8 punktów procentowych, gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, np. szpital publiczny.
Do obliczeń przyjmuje się stopę referencyjną obowiązującą 1 stycznia dla odsetek za pierwsze półrocze i stopę z 1 lipca dla odsetek za drugie półrocze (art. 11b). Zmiana stopy NBP w trakcie półrocza nie zmienia więc odsetek do końca tego półrocza. Aktualną wysokość ogłasza minister właściwy do spraw gospodarki w obwieszczeniu w „Monitorze Polskim” (art. 11c).
Od 1.07.2026 do 31.12.2026 odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych wynoszą 13,75% rocznie (stopa referencyjna NBP 3,75% + 10 punktów procentowych), a gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy – 11,75% (stopa referencyjna + 8 punktów procentowych zamiast 10).
| Okres | Stopa referencyjna NBP | Odsetki (większość dłużników) | Publiczny podmiot leczniczy |
|---|---|---|---|
| II półrocze 2026 | 3,75% | 13,75% | 11,75% |
| I półrocze 2026 | 4% | 14% | 12% |
| II półrocze 2025 | 5,25% | 15,25% | 13,25% |
| I półrocze 2025 | 5,75% | 15,75% | 13,75% |
| II półrocze 2024 | 5,75% | 15,75% | 13,75% |
| I półrocze 2024 | 5,75% | 15,75% | 13,75% |
Do transakcji handlowych nie stosuje się zwykłych odsetek ustawowych za opóźnienie z art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego (art. 4a ustawy). Strony mogą natomiast umówić się na odsetki wyższe niż ustawowe.
Od kiedy liczyć odsetki
Odsetki należą się bez wezwania, za okres od dnia wymagalności świadczenia do dnia zapłaty, jeśli łącznie (art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1):
- Spełniłeś swoje świadczenie – dostarczyłeś towar albo wykonałeś usługę.
- Nie dostałeś zapłaty w terminie z umowy – przy czym termin ten musi mieścić się w limitach ustawy.
Ustawa reguluje też sytuacje szczególne:
- Brak terminu w umowie Odsetki należą się po 30 dniach od spełnienia Twojego świadczenia, bez wezwania (art. 6).
- Termin dłuższy niż dopuszczalny Odsetki należą się po 60 dniach od doręczenia faktury, a przy podmiotach publicznych po 30 dniach (przy publicznych podmiotach leczniczych po 60 dniach) (art. 7 ust. 3, art. 8 ust. 4 i 4a).
- Termin dłuższy niż 30 dni Wierzyciel, który nie jest dużym przedsiębiorcą, może żądać odsetek ustawowych już po 30 dniach od spełnienia świadczenia i doręczenia faktury, ale nie dłużej niż do dnia wymagalności (art. 5). Nie dotyczy to sytuacji, gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy.
Limity terminów i ich wyjątki opisujemy w tekście o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Postanowienia umowy wyłączające lub ograniczające prawo do odsetek są nieważne, a zamiast nich stosuje się przepisy ustawy (art. 13 ust. 1).
Szukasz faktoringu dla firmy?
Opisz faktury i odbiorców – zapytanie trafi do firm faktoringowych, które finansują takie należności.
Jak policzyć odsetki
Odsetki liczy się od kwoty należności, za każdy dzień opóźnienia: kwota × stopa roczna × liczba dni / 365. Jeśli opóźnienie obejmuje dwa półrocza, część dni liczysz według stopy z 1 stycznia, a część według stopy z 1 lipca.
Kwotę z aktualnymi stawkami i rekompensatą policzysz w kalkulatorze odsetek za opóźnienie, a zasady samej rekompensaty opisujemy w tekście o rekompensacie za koszty odzyskiwania należności.
Odsetki a faktoring i przedawnienie
Wraz z przelewem wierzytelności przechodzą na nabywcę związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki (art. 509 § 2 Kodeksu cywilnego). Jeśli faktura przeszła na faktora, prawo do odsetek od spóźnionej zapłaty co do zasady przysługuje faktorowi. Kto je dochodzi i jak rozlicza się je z Tobą, określa umowa faktoringowa – sprawdź ją, zanim sam wezwiesz odbiorcę do zapłaty odsetek.
Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się po 3 latach, a koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 Kodeksu cywilnego). Odsetki od spóźnionej faktury warto więc dochodzić na bieżąco, a nie po latach.
Czytaj dalej
Zobacz też
Rekompensata 40/70/100 euro
Kiedy przysługuje rekompensata za koszty odzyskiwania należności, od jakiej kwoty 40, 70 lub 100 euro, po…
Windykacja a faktoring
Windykacja a faktoring: moment działania, koszt, ryzyko i relacja z odbiorcą.
Ubezpieczenie należności
Jak działa ubezpieczenie należności: limit na odbiorcę, udział własny, zgłaszanie opóźnień i wyłączenia.
Zatory płatnicze
Czym jest zator płatniczy, jak przenosi się między firmami i co robi UOKiK.
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy muszę wysłać wezwanie do zapłaty, żeby naliczyć odsetki?
Nie. Odsetki w transakcjach handlowych należą się bez wezwania od dnia po terminie zapłaty. Wezwanie przydaje się jednak jako dowód w sporze i jako ostatnia szansa na polubowne rozwiązanie.
Czy mogę wystawić notę odsetkową?
Tak. Nota odsetkowa to wezwanie do zapłaty odsetek, a nie faktura – odsetki za opóźnienie nie są wynagrodzeniem za dostawę ani usługę.
Czy odsetki naliczam od kwoty netto czy brutto?
Od kwoty, którą dłużnik ma zapłacić, czyli zwykle od kwoty brutto z faktury. Jeśli odbiorca zapłacił część należności, odsetki liczysz od niezapłaconej części.